Αυτορυθμιζόμενες κοινωνίες

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ( απο ελευθεροτυπία)

Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι εξωθούνται στο κοινωνικό περιθώριο, στην ανέχεια, σ' επικίνδυνα όρια επιβίωσης. Το υπάρχον πολιτικό σύστημα, κυρίως υπεύθυνο γι' αυτή την εξώθηση, ουδόλως ενδιαφέρεται να «επανορθώσει» (πώς θα ήταν δυνατόν;), να εφεύρει λύση.

Αντιθέτως, όταν οι πάσχουσες κοινωνικές ομάδες διεκδικούν το στοιχειώδες δικαίωμα στην αξιοπρέπεια, αντιμετωπίζονται με ωμή βία από τα Μέσα Ασύστολης Τρομοκράτησης. Η νυν Δημοκρατία καταφεύγει στην καταστολή, άρα η μόνη λύση είναι οι ίδιοι οι πάσχοντες. Πώς; Παίρνοντας την κατάσταση στα χέρια τους· συνειδητοποιώντας, αρχικά, τη δύναμή τους ως δρώντες πολιτικού υποκειμένου που έχει λόγο παρεμβατικό στο κοινωνικό συνέρχεσθαι-μετέρχεσθαι-γίγνεσθαι, μακριά από καθοδηγητές. Αυτοί οι τελευταίοι πάντα εκμεταλλεύονται τους υπόλοιπους (π.χ. αγροτοσυνδικαλιστές πρόσφατα).

Αφού από «πάνω» υπάρχει καταστολή και βία η λύση είναι από «κάτω», από τους ίδιους τους πολίτες, η ενδυνάμωση της γειτονιάς, της κοινότητας, η επανάκαμψη της αυτορρύθμισης των κοινωνιών. Εξω από αρχές, κεντρικές ή τοπικές. Ετσι κι αλλιώς, το καπιταλιστικό όνειρο αποδείχτηκε μια φενάκη, μια πομφόλυξ, μια χίμαιρα. Τις τελευταίες, δύο τουλάχιστον, δεκαετίες φούσκωσαν τα μυαλά των περισσοτέρων με βομβαρδιστικά μηνύματα περί πλουτισμού και κοινωνικής αναρρίχησης. Αρκετοί αμοραλιστές τα «κατάφεραν»· οι υπόλοιποι περιμέναμε τη σειρά μας. Εως ότου αποδείχτηκε ότι είχαμε χάσει κάθε ανθρωπιά, κάθε πολιτισμική αξία που έκανε τους ανθρώπους, και ήταν και το μόνο συνεκτικό πολιτικό πρόταγμα - αντίσταση στην επέλαση του θηριώδους αγχογόνου καταναλωτισμού που οδήγησε πολλούς από εμάς στην ψυχοπαρανόηση, σε σκοτάδια λογικής.
Οι κάτοικοι που φρουρούν το βεβηλωμένο από τον δήμο πάρκο τους, που το (ξανα)φύτεψαν, δείχνουν τη δύναμη της γειτονιάς, την αυτορρύθμιση της κοινωνίας, την αυτοδιαχείριση· τη φωτεινότητα του παλιού, ξεχασμένου σοσιαλισμού. Δεν εκδηλώνουν, απλώς, το αναφαίρετο δικαίωμά τους στην αντίσταση εναντίον των αυθαιρεσιών της εξουσίας (θεμελιωμένο εδώ και χιλιάδες χρόνια).

Το σθένος τους σηματοδοτεί τους επερχόμενους κοινωνικούς αγώνες, που οφείλουν να ξεκινούν από «κάτω», από την πολιτική βάση του συνανήκειν, το προοίμιο ήγουν και το πρόπυλο του τόπου της άμεσης δημοκρατίας, σ' έναν συνεχή διάλογο με τη διανόηση και την οικονομία, τον πολιτισμό, την τέχνη και το περιβάλλον. Οι κάτοικοι που φύτεψαν το πάρκο και ξαγρυπνούν μαζί με τα δέντρα, δεν φυλάσσουν απλώς το οξυγόνο της γειτονιάς τους· διατηρούν, σε πείσμα όλων των αδρανούντων, μια στοιχειώδη δημοκρατική κοινωνικότητα, αντιτάσσονται στον αυξανόμενο έλεγχο της οργάνωσης της ζωής τους από «ειδικούς» της ανάπτυξης. Η πράξη τους μας λέει ότι είναι μια αντίδραση εναντίον των «ισχυρών», η ελάχιστη, έστω, πολιτική αυτονομία που μας έχει απομείνει. Μέσα σ' αυτήν την αυτονομία οφείλουμε να διαπαιδαγωγηθούμε, στην πραγματική δηλαδή ζωή και όχι στο στιλβωμένο τίποτε, που αφειδώς προβάλλεται στην «πραγματικότητα» της εξουσίας, δηλαδή στην τηλοψία!

Το κίνημα από τα «κάτω» ανέδειξε τις απάνθρωπες συνθήκες υπό τις οποίες εργάζονται οι ημιαπασχολήσιμοι (Κούνεβα), οι κλωστοϋφαντουργοί, οι αγρότες, οι λιμενεργάτες, οι εκπαιδευτικοί κ.ά. Αυτό το κίνημα μπορεί και να αντισταθεί, τόσο στην εξουσία του κράτους όσο και στην εξουσία των κομμάτων και των κάθε ιδεολογικής αυθεντίας «πατέρων». Η εικονική πραγματικότητα διατιτρώσκεται· καιρός για την πραγματική πραγματικότητα (τόση ταυτολογία για το αυτονόητον...).